Kader

Centrale vraag van het EMSOC onderzoek is of gebruikers werkelijk ‘empowered’ zijn door hun omgang met sociale media. Om een antwoord te kunnen geven op de centrale onderzoeksvraag wordt vanuit drie subthema’s gewerkt: inclusie, mediageletterdheid, privacy, welke zich vertalen in volgende vraagstukken:

* Kunnen sociale media de digitale kloof dichten?

* Zijn we mediageletterd genoeg om sociale media adequaat te gebruiken?

* Dient het recht op privacy en databescherming aangepast te worden aan sociale media?

* Wat is de impact van sociale media op ons dagelijks leven?

Aanvullend onderbouwt en begeleidt EMSOC een reeks concrete initiatieven in Vlaanderen.

  • De ontwikkeling van mediageletterdheid meetinstrumenten voor beleid
  • Bottem-up participatie via sociale media in wijken en regio’s
  • Cultuur-educatie en de bibliotheek van de toekomst
  • Het gebruik van Facebook en Twitter door overheidsdiensten
  • Bewustmaking omtrent privacy in sociale media bij verschillende doelgroepn

Inclusie

De manier waarop bepaalde groepen in de samenleving risico lopen voor exclusie staat centraal in dit onderzoeksgedeelte.

Hoe ervaren kwetsbare groepen (dis)empowerment en hoe kunnen ze gestimuleerd worden om hun inclusie te bevorderen. De toegevoegde waarde van een ‘bottom-up do it yourself‘ benadering zal worden geëxploreerd. Specifiek wordt geanalyseerd welke sociale media strategieën bijdragen om mensen actief te betrekken in de samenleving en ze verantwoordelijk te maken voor hun eigen inclusieproces.

In tweede instantie zal worden onderzocht hoe de kwetsbaarheid van bepaalde gebruikers kan worden benaderd vanuit regelgevend perspectief. Deze kwetsbaarheid kan veroorzaakt worden door de manier waarop individuen bepaalde media gebruiken of door het karakter of de bron van bepaalde inhoud. De onderzoeksvraag die centraal staat is hoe traditionele normdoelen kunnen worden gereguleerd in een meer gebruiker georiënteerde omgeving, in casu door: inclusieve ‘regelgevende’ strategieën? Twee beleidsdoelstellingen waar dit onderzoeksluik op focust zijn: media pluralisme & diversiteit en de bescherming van minderjarigen.

Geletterdheid

In welke mate zijn gebruikers in staat om sociale digitale media aan te wenden en hoe zijn de internetmedia inzetbaar om digitale geletterdheid te verbeteren?

In dit werkpakket wordt mediageletterdheid bestudeerd vanuit een gebruikersperspectief. Alle factoren en dimensies van mediageletterdheid worden in een conceptueel model uitgewerkt. Deze theorievorming zal als basis dienen om meetinstrumenten te ontwikkelen die de digitale geletterdheid bij jongeren en andere doelgroepen nauwkeurig in kaart kunnen brengen. De diverse voorwaarden en mogelijkheden tot participatie aan de digitale mediacultuur zullen tevens worden onderzocht en beschreven.

Geletterdheid zal ook worden gemeten vanuit een cultureel-educatief perspectief. Specifiek zal ook op het niveau van digitale sociale media onderzoek gebeuren. Door de mogelijkheden tot simultane, meervoudige, variabele en tijdelijke participatie, inherent aan die nieuwe media, zijn andere/nieuwe geletterdheden aan de orde. Aan de hand van de retorische onderzoeksmethode wordt geanalyseerd hoe informele contexten efficiënt en effectief leren van (nieuwe) mediageletterdheid kunnen ondersteunen (o.a. via gamification).

Privacy

In dit werkpakket wordt het digitaal mediagebruik in relatie tot privacy onderzocht.

Meer specifiek zijn een kritisch begrip van ‘dataveillance’, ‘profiling’ en ‘monitoring’ van online gedrag focus van dit onderzoeksonderdeel. Er wordt gepeild naar de mate waarin gebruikers voldoende bewust en geëquipeerd zijn om bij hun online mediaconsumptie en ook in het licht van bepaalde praktijken van adverteerders aangepast te handelen. Onderzoek naar de kansen en bedreigingen met betrekking tot ‘user empowerment’ in relatie tot privacy is essentieel in dit werkpakket.

De fundamentele rechten van de sociale digitale mediagebruiker en gebruikerscontrole worden tevens vanuit juridisch perspectief geanalyseerd. De onderzoekers buigen zich over een hele reeks mogelijkheden voor de regulering van privacy en de bescherming van persoonlijke data. Welke zijn de wettelijke dimensies van het recht om vergeten te kunnen worden ‘right to be forgotten’ en van ‘public reputation management’?