Gebruikers aan de macht? Sociale media studiedag: de presentaties

2 okt 2014 /

Wim De VilderEMSOC organiseert op donderdag 20 november 2014 haar afsluitende conferentie ‘Gebruikers aan de macht? Sociale media studiedag‘ in de KVS te Brussel (registreer hier). De resultaten van vier jaar onderzoek rond user empowerment worden er aan u voorgesteld. Vandaag lichten we al een tipje van de sluier op wat de inhoud betreft. Hier kan u alvast iets meer lezen over de verschillende presentaties, die aan elkaar gepraat zullen worden door Wim De Vilder.

 

De invloed van dataficatie op de publieke ruimte – Keynote spreker prof. dr. José Van Dijck

Over de opkomst van de zogenaamde Big Data wordt meestal gediscussieerd in termen van privacy en consumentenbescherming—belangrijke perspectieven die veel aandacht verdienen. Toch zal deze lezing een ander licht laten schijnen op dit verschijnsel, namelijk de transformatie van de publieke ruimte onder invloed van “dataficatie” en “dataisme”.  De verschuiving van een groot deel van  ons informeel sociaal verkeer (van het schoolplein, café of straat) naar online omgevingen schept hele nieuwe verhoudingen tussen de commerciële, publieke en privésfeer. Maar wat betekent dat voor de publieke ruimtes waarin wij ons bewegen en de manier waarop onze persoonlijke data gebruikt worden als handelswaar in een wereldwijd online ecosysteem?

Sessie 1: De gebruiker buiten spel? Uitdaging en oplossingen

Sociale media zijn essentieel geworden in het alledaagse sociale verkeer van veel mensen. In deze sessie geven we een doorlichting van de mogelijke positieve en negatieve maatschappelijke gevolgen voor gebruikers van deze alomtegenwoordige communicatievorm vanuit drie perspectieven: (commercieel) aanbod, medium zelf en gebruik. Ten eerste kijken we naar de invloed van reclame op sociale media en de mogelijke risico’s voor privacy van gebruikers. Ten tweede bespreken we hoe het verhogen van de transparantie van sociale media kan helpen om gebruikers meer controle te geven. Tenslotte gaan we na hoe het gebruik van sociale media een middel kan zijn om negatief sociaal gedrag (zoals cyberpesten bij kinderen) te bestrijden en positieve sociale omgang te bevorderen.

Kort bezoek, lange voorwaarden: privacy uitdagingen voor jonge sociale mediagebruikers – Rob Heyman

Slagen jongeren erin om hun privacy te bewaren ten opzichte van derde partijen – zoals reclamemakers en applicatiebouwers – op sociale media? Indien niet, wie treft dan schuld: de jongeren zelf, de architectuur van de sociale mediaplatformen, of de derde partijen die de informatie verzamelen? In deze presentatie bespreekt Rob Heyman naast het samenspel van privacy-invasieve factoren ook hoe privacy beter beschermd kan worden en welke partijen hierin een rol kunnen spelen.

Transparantie: van ‘one size-fits-all’ naar ‘custom made’ – Natali Helberger

In haar presentatie zal Prof. Helberger eerst ingaan op de redelijke verwachtingen die wij van transparantie mogen hebben en in hoeverre het voor gebruikers überhaupt wenselijk is ‘in control’ te zijn, of dat deze rol eerder voor de wetgever is weggelegd. Vervolgens zal ze onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om gebruikers op een ‘slimmere’ manier te informeren. Verschillende gebruikers hebben verschillende informatiebehoeftes en manieren van informatieverwerking. Sociale netwerken weten bijzonder veel over hun gebruikers, over hun profiel, online gedrag en persoonlijke informatievoorkeuren. Kan de bestaande kennis over de gebruiker ook gebruikt worden om de individuele gebruiker beter en gerichter te informeren?

Child empowerment by design – Maarten Van Mechelen & Verónica Donoso Navarrete

Hoe kan de industrie inspelen op de noden van kinderen die in toenemende mate sociale media gebruiken? Kinderen zijn kwetsbaar omdat ze cognitief en emotioneel nog niet matuur zijn. Ze hebben nood aan bescherming voor online risicio’s die ze vaak onvoldoende inschatten. Daarnaast moeten kinderen de kans krijgen het potentieel van sociale media te exploreren en te benutten in hun voordeel. Empowerment is een én-én-verhaal, het is het vinden van de juiste balans. Inzetten op sociale mediageletterdheid is een belangrijke bouwsteen, maar waar ligt de verantwoordelijkheid van de industrie? Hoe kunnen zij van meet af aan kinderen empoweren? Maarten Van Mechelen en Veronica Donoso breken een lans voor value-driven co-design met kinderen om ook hen een stem te geven in het ontwerpproces.

Sessie 2: Sociale media: the good, the bad & the evil

Sociale media kunnen van onschatbare waarde zijn voor het bevorderen van informele leerprocessen en de ontwikkeling van culturele geletterdheid. Terzelfdertijd is het voor individuele gebruikers niet altijd duidelijk in welke mate ze nog beroep kunnen doen op hun recht op privacy in de sociale media omgeving of welke rechten en verplichtingen gekoppeld zijn aan het gebruik van bepaalde netwerken of applicaties. Dit panel zal dieper ingaan op een aantal specifieke opportuniteiten en risico’s waarrond onderzoek werd verricht binnen EMSOC, en zal aanbevelingen formuleren waarbij transparantie, creativiteit en innovatieve lange-termijn strategieën centraal staan.

Geletterdheid in een sociale mediacultuur: een studie van literaire communicatiepraktijken – Joachim Vlieghe

Geletterdheid drukt de ambities van een samenleving uit om burgers in staat te stellen volwaardig en evenwaardig deel te nemen aan het sociale en culturele leven. De focus ligt daarbij vaak op de omgang met media, omdat mediagebruik mogelijkheden biedt voor sociale interactie en zelfexpressie. Bij elke intrede van een nieuwe medium worden culturele praktijken uitgeprobeerd en in vraag gesteld. Wanneer het belang van bepaalde praktijken toeneemt worden ze onvermijdelijk deel van de ambities vervat in het concept geletterdheid. Deze presentatie onderzoekt welke praktijken ontstaan en belangrijk worden in een sociale media cultuur en hoe dit beïnvloed wat we verstaan onder ‘geletterd zijn’.

Facebook kijkt mee – Mathias Vermeulen

Tal van mensen gebruiken Facebook niet alleen om grappige filmpjes te ‘liken’, maar ook om soms controversiële meningen te uiten of om politieke demonstraties te organiseren. Op die manier kan Facebook als katalysator van sociale verandering optreden. Dat is een rol die steeds belangrijker wordt in een tijd waar ‘digital natives’ zich online organiseren. Tegelijkertijd blijft Facebook echter een Amerikaans bedrijf dat geworteld is in bepaalde sociale, culturele en wettelijke normen. Vanuit die context kan het unilateraal grenzen opleggen aan het publieke gebruik van haar platform. Op welke manier doet het dit, en welke impact heeft dit op onze fundamentele rechten?

Een juridisch perspectief op algemene voorwaarden van sociale netwerksites – Ellen Wauters

Personen die een profiel aanmaken op een sociale netwerksite aanvaarden daarbij meestal de ‘algemene voorwaarden’ zonder deze daadwerkelijk gelezen te hebben. Dit heeft tot gevolg dat ze vaak niet weten waartoe ze zich verbinden. Deze bijdrage neemt een aantal clausules van sociale netwerksites onder de loep en gaat na of zij in overeenstemming zijn met het bestaande juridisch kader. We poneren daarbij een aantal bedenkingen over het (on)evenwicht tussen de rechten en plichten van sociale netwerksite gebruikers en aanbieders. Tenslotte stellen we een aantal mogelijke remedies voor zoals collectieve reacties en het herontwerpen of herconceptualiseren van gebruiksvoorwaarden.

Sessie 3: Sociale mediawijsheid: what’s in a name?

Sociale media zijn alomtegenwoordig en hebben een impact op diverse facetten van ons dagelijks leven. Daarom is het belangrijk om stil te staan bij wat nodig is hoe deze sociale media optimaal te kunnen gebruiken. Deze sessie gaat dieper in op wat we wel en niet moeten verstaan onder ‘sociale mediageletterdheid’. Dit concept vraagt eerst en vooral verduidelijking. Daarnaast is het ook het noodzakelijke vertrekpunt van hoe we jongeren kunnen sensibiliseren over hoe correct om te gaan met sociale media. Maar niet alleen jongeren staan voor uitdagingen hieromtrent. Ook op de werkvloer wordt men meer en meer geconfronteerd met de vraag of het gebruik van sociale media ingeperkt dan wel gestimuleerd moet worden. Deze sessie zal ingaan op al deze aspecten.

Wat betekent ‘geletterdheid’ in een sociale mediacultuur? – Hadewijch Vanwynsberghe

Media en academici focussen doorgaans op de mogelijke gevaren en opportuniteiten van sociale media. Maar de vraag naar hoe de gebruikers moeten omgaan met sociale media, zodanig dat de potentiële risico’s geminimaliseerd en de potentiële opportuniteiten gemaximaliseerd worden, werd (tot nu toe) grotendeels genegeerd. Hadewijch Vanwynsberghe zal tijdens haar presentatie dieper ingaan op deze nieuwe vorm van ‘geletterdheid’. Gebaseerd op haar onderzoek, zal ze volgende vragen beantwoorden: Wat is sociale mediageletterdheid? Hoe kan dit gemeten worden? Hoe sociaal mediageletterd zijn we? Op welke vlakken scoren we goed?  En waar is er nog werk aan de winkel?

Jongeren, sociale media en privacy: drie tips voor een geslaagde sensibiliseringsactie – Dorien Baelden

Generatie Z maakt volop gebruik van sociale mediaplatformen. Het gebruik van deze platformen brengt naast vele voordelen ook een aantal privacy-gerelateerde risico’s met zich mee, zoals cyberpesten, grooming, sexting en identiteitsdiefstal. Vermoed wordt dat jongeren zich onvoldoende bewust zijn van de gevolgen van het delen van persoonlijke informatie via sociale mediaplatformen. Maar is dat ook zo? Dorien Baelden gaat dieper in op deze vraag en op de vraag hoe we jongeren kunnen sensibiliseren om sociale media bewuster, vaardiger en kritischer te gebruiken.

Sociale netwerksites op de werkplek: een juridisch labyrint – Ronny Saelens

Bedrijven participeren op sociale netwerksites om onder meer op een efficiënte wijze potentiële klanten te bereiken, maar ook om hun werknemers te controleren op gedrag die het imago van het bedrijf kan schaden of gedrag dat een inbreuk pleegt op gemaakte afspraken op het gebruik van het internet. Zowel werkgevers als werknemers lijken zich niet altijd bewust van hun rechten en plichten inzake het gebruik van sociale media op de werkvloer. In deze presentatie gaat Ronny Saelens dieper in op de (gelimiteerde) beschikbaarheid van juridische instrumenten die een houvast bieden voor het controlerecht van de werkgever en de privacybescherming van de werknemer. Hiernaast bespreekt hij het gebrek aan instrumenten die toegesneden zijn op nieuwe digitale communicatieplatformen, zoals Facebook en op de moeilijkheden die zowel rechter als rechtsleer ervaren om sociale netwerksites als openbaar of privé te beschouwen.

 

Meer weten?

Meer informatie over het programma en de mogelijkheid tot registreren vindt u op deze pagina. Maak hier kennis met de stakeholders die deelnemen aan het debat en lees hier meer over de verschillende sprekers.