Sociale media & privacy: vertaling van de EMSOC onderzoeksresultaten naar de praktijk

13 aug 2014 /

In het meest recente EMSOC rapport worden de verschillende tools voor monitoring, beleid, sensibilisering en onderwijs besproken. Deze tools werden ontwikkeld op basis van het onderzoek binnen het werkpakket ‘Privacy’. Aan de hand van verschillende tools, leermiddelen, campagnes en aanbevelingen werd het wetenschappelijk onderzoek vertaald naar de praktijk.

Als eerste wordt de monitoringtool, die door iMinds-MICT (UGent) werd ontwikkeld, besproken. Het betreft een methodologische toolbox die organisaties helpt wanneer ze de sociale mediawijsheid van hun doelgroep wensen te meten. De toolbox bestaat uit een set kaarten die informatie verschaffen over verschillende methodes (zoals surveys, interviews of netwerkanalyse) en laat organisaties toe een gepersonaliseerde aanpak samen te stellen op basis van de eigen behoeftes.

Vervolgens wordt bekeken welke rol het EMSOC onderzoek rond privacy kan spelen voor het beleid. Hier wordt de White Paper voor sociale mediawijsheid besproken waarin verschillende privacy gerelateerde aanbevelingen aan bod komen. Zo wordt er in deze White Paper geijverd voor meer transparantie en dit op verschillende vlakken. Gebruiksvoorwaarden op sociale netwerksites moeten gebruiksvriendelijker worden, de regels waar sociale mediabedrijven zich aan moeten houden meer toegankelijk en wijzingen in het beleid moeten beter gecommuniceerd worden. Opdat dit ook werkelijk gerealiseerd zou worden door sociale mediabedrijven, moeten overheden voor sterke incentives zorgen. Andere aanbevelingen gaan over het belang van een bedrijfsbeleid rond sociale media op de werkvloer, het belang van programma’s rond privacygeletterdheid op scholen en het belang van gecoördineerde, holistische en grootschalige campagnes rond online privacy, waarbij aandacht is voor zowel awareness als vaardigheden en kennis. Tot slot wordt ook de noodzaak van meer kritisch onderzoek rond de ‘privacy divide’ aangehaald.

EMSOC ondernam ook verschillende sensibiliseringsactiviteiten op het vlak van privacy. In samenwerking met het departement onderwijs zal in het najaar van 2014 een campagne rond online privacy worden gelanceerd. In tegenstelling tot de monitoringstool en de White Paper, is het hier voornamelijk de aanpak, en minder de inhoud, die stoelt op de EMSOC onderzoeksbevindingen. Uit het EMSOC onderzoek blijkt immers het belang van grootschalige, gecoördineerde en holistische campagnes, die focussen op awareness, maar ook op kennis en vaardigheden, en die aandacht hebben voor de verschillende relevante actoren. Door samen te werken met verschillende partners, zoals bij deze campagne het geval is, vermijden we dat ze één van de vele gefragmenteerde initiatieven wordt. EMSOC is – in samenwerking met de Privacycommissie – verantwoordelijk voor het uitwerken van een wedstrijdonderdeel, waarbij jongeren uit de eerste graad secundair onderwijs worden gevraagd een ‘how to’ uit te werken rond een specifiek privacyprobleem op sociale media. Deze how to’s zullen nadien beschikbaar worden gesteld op de website van de Privacycommissie. Jongeren grijpen immers vaak naar autodidactische strategieën om nieuwe kennis en vaardigheden op te doen, bijvoorbeeld via YouTube-filmpjes. De praktische uitkomst van deze opdracht moet jongeren in staat stellen zelf hun privacy online te beveiligen. Jongeren kampen namelijk vaak met een sterk gevoel van defaitisme, waarbij ze geloven dat ze toch niets kunnen beginnen tegen de grote internetbedrijven, waardoor ze veelal helemaal niets ondernemen om hun privacy te beschermen. De how to’s kunnen dan empowerend werken. Naast deze campagne over online privacy wordt ook de campagne ‘Vree Mediawijs’ besproken, die in 2013 gedurende de Digitale Week werd gelanceerd.

EHBOmannetjesAls laatste komen de educatieve tools aan bod die binnen het werkpakket ‘Privacy’ ontwikkeld werden. Concreet gaat het om drie verschillende leermiddelen die allen op een andere manier privacy adresseren. De EHBO-kit voor privacy en sociale media wijst mensen aan de hand van vragen de weg naar de juiste informatiebron op het net. Deze EHBO-kit werd op posterformaat gedrukt en kan besteld worden bij EMSOC. De beslissingsboom voor sociale media op de werkvloer kwam er dan weer omdat de bestaande wetgeving hieromtrent nog heel wat onduidelijkheden bevat. Deze beslissingsboom wijst werknemers en werkgevers op hun rechten en plichten met betrekking tot sociale media. Het laatste leermiddel dat in dit rapport besproken wordt, is de praktische juridische gids (ontwikkeld door ICRI, KU Leuven) die de inhoud van de gebruiksvoorwaarden van sociale netwerksites op eenvoudige manier weergeeft. Dit was nodig aangezien onderzoek uitwees dat gebruikers de gebruiksvoorwaarden vaak helemaal niet lezen. Een goede kennis van de rechten en plichten is nochtans belangrijk, zeker omdat sociale netwerksites gebruikers door de architectuur van de site aansporen zo veel mogelijk persoonlijke informatie vrij te geven.

Het rapport, ‘Sociale media & privacy: vertaling van de EMSOC onderzoeksresultaten naar de praktijk. Een overzicht van tools voor monitoring, beleid, sensibilisering en educatie.’ werd geschreven door Jana Bens en Dorien Baelden en kan hier geraadpleegd worden.

Download hier de EHBO-kit voor privacy & sociale media.

Download hier de beslissingsboom voor sociale media op de werkvloer.

Download hier de praktische juridische gids.