Bibliotheekmedewerkers en sociale media geletterdheid

26 sep 2013 /

Sociale media worden aangewend door bedrijven en organisaties om zich online te profileren en om rechtstreeks te kunnen communiceren met een publiek. Ook bibliotheken volgen deze trend en gaan steeds meer online berichten over hun activiteiten en werking. Het gebruik van sociale media door bibliotheken kadert binnen de informatieopdracht die ze hebben naar burgers. Het is daarom belangrijk dat bibliotheekmedewerkers over voldoende sociale mediageletterdheid beschikken; dit zijn de praktische, cognitieve en affectieve competenties om deze media effectief en efficiënt in te zetten voor online interactie en communicatie.

mediacoach_logo

Mediacoach voor mediawijsheid in de organisatie

In het najaar 2012 ging het Mediacoachproject van start onder leiding van LINC vzw in samenwerking met Bibnet, Jeugdwerknet en KHLeuven (http://www.mediacoach.be). Mediacoach is gericht op bibliotheekmedewerkers, leerkrachten en jeugdwerkers die mediawijsheid willen integreren in hun eigen werkpraktijk. Enerzijds werd hen in verschillende themasessies een theoretisch kader aangereikt rond diverse digitale media. Anderzijds kregen de mediacoaches de opdracht om zelf een mediawijs project te realiseren in hun organisatie. De inzet van sociale media was een belangrijk onderdeel van de opleiding.

Meten is weten

EMSOC werd ingeschakeld om de doeltreffendheid van het Mediacoachproject te meten bij zes bibliotheken waarvan er telkens één of twee medewerkers participeerden aan het project. In het eerste luik van het onderzoek werd een profiel gemaakt van alle medewerkers volgens de sociale mediageletterdheid van de betrokken bibliotheekmedewerkers. In het tweede onderzoeksluik werd nagegaan in welke mate mediacoaches en andere bibliotheekmedewerkers sociale mediageletterdheid verspreiden onder collega’s op basis van een sociale netwerkanalyse. Om de doeltreffendheid van het project na te gaan, werden beide onderzoeksluiken twee maal uitgevoerd: voor en na het project. Dit om eventuele veranderingen te kunnen waarnemen in de sociale mediageletterdheid van de bibliotheekmedewerkers en de rol van de mediacoach hierbij.

Over Laggards en Literates

Uit zowel de eerste als de tweede meting van de survey konden vier profielen onderscheiden worden m.b.t. tot sociale mediageletterdheid. Het eerste profiel, de ‘Social Media Laggards’, hebben een zeer laag niveau van sociale mediageletterdheid en gaan sociale media amper gebruiken. Daartegenover staan de ‘Social Media Literates’. Deze respondenten kenmerken zich door een hoog niveau van sociale mediageletterdheid en gebruiken sociale media zowel thuis als op hun werk. De andere twee profielen zijn de ‘Social Media Workers’ en de ‘Social Media Leisures’. Beide groepen hebben een gemiddeld niveau van sociale mediageletterdheid, maar verschillen in het moment waarop ze sociale media gebruiken. De ‘Social Media Workers’ maken eerder gebruik van sociale media op hun werk, terwijl de ‘Social Media Leisures’ dit vooral in hun vrije tijd doen. Tijdens de eerste meting behoorden zeven mediacoaches tot de groep met het hoogste niveau van sociale mediageletterdheid, nl. ‘Social Media Literates’. De achtste mediacoach behoorde tot de groep van de ‘Social Media Workers’. Na de tweede meting, maakten alle mediacoaches deel uit van de groep ‘Sociale Media Literates’. Wanneer we de eerste en de tweede meting met elkaar vergelijken, zien we een lichte stijging in sociale mediageletterdheid, zowel bij de mediacoaches als bij andere bibliotheekmedewerkers. Vermoedelijk heeft het Mediacoachproject hierin een rol gespeeld.

Mediacoach heeft centrale rol in netwerk

In het tweede luik van het onderzoek werd bestudeerd in welke mate sociale mediageletterdheid wordt doorgegeven aan collega’s aan de hand van een sociale netwerkanalyse. We stelden vast dat over het algemeen er binnen bibliotheken relatief weinig gepraat wordt over sociale media. De mediacoaches spelen wel de meest centrale rol in het stimuleren, of tegenwerken, van de verspreiding van sociale mediageletterdheid. Hij of zij verspreidt het meest informatie over sociale media. Dit gebeurt voornamelijk door het geven van antwoorden op vragen die aan hen worden gesteld, zowel tijdens formele als informele contacten met collega’s.Socialmediabib

Wat opvalt is dat de mediacoaches meestal informatie geven aan mensen die reeds veel met sociale media bezig zijn. Informatie over sociale media blijft dus meestal binnen een groep van meer geavanceerde sociale media gebruikers. Bij de tweede meting kwam min of meer hetzelfde patroon terug. De tweede meting wees wel uit dat mediacoaches meer aandacht besteedden aan het geven van uitleg over sociale media aan minder gevorderde sociale mediagebruikers dan voorheen. We stelden ook vast dat de mediacoaches vooral de praktische competenties verspreiden en in mindere mate de kritische competenties.

Kort samengevat, kunnen we concluderen dat de mediacoaches effectief en efficiënt met sociale media kunnen werken. Ze spelen ook een centrale rol in de bibliotheek in de verspreiding van sociale mediageletterdheid. Het Mediacoachproject stimuleerde de mediacoaches om over sociale media te communiceren met hun collega’s. Zeker op korte termijn werd de kennis uit het project intensief doorgegeven aan collega’s. Dit zowel via informele contacten als aan de hand van workshops of andere projecten. We kunnen besluiten dat het volgen van zo’n opleiding  leidt tot het creëren van meer sociale mediageletterdheid van een organisatie en zijn medewerkers.